Natuurkunde← TerugAlle vakken
Rekenen met eenheden en significante cijfers
Planning

Rekenen met eenheden en significante cijfers

Vaardigheden; onderdeel A10; september; ongeveer 40 minuten

Wat je hier leert

Eenheden omrekenen, en je antwoord opschrijven in het juiste aantal cijfers. Dit is geen bijzaak: op het examen kost een fout hier een punt, ook als de natuurkunde klopt.

Wat je hiervoor al moet kunnen

Eerst kijken

Vier korte video’s over dit onderwerp. Kies er een; hij speelt hier af, zonder website eromheen.

Natuurkunde uitlegOpenen op YouTube

De voorvoegsels

ppico  —  10−12 nnano  —  10−9 μmicro  —  10−6 mmilli  —  10−3 ccenti  —  10−2 kkilo  —  103 Mmega  —  106 Ggiga  —  109

Reken altijd eerst alles om naar SI-eenheden — meter, kilogram, seconde, ampère — voordat je iets invult in een formule. Dan kan er in de formule zelf niets meer misgaan met de eenheden.

Deze acht staan ook in Binas, maar je wilt ze uit je hoofd kennen. Opzoeken kost bij elke opgave tijd.

Voorbeeld 1: snelheid omrekenen

Zet 72 km/h om naar m/s, en 15 m/s naar km/h.

1

Een kilometer is 1000 meter, een uur is 3600 seconden. Dus km/h naar m/s is delen door 3600/1000. 3600 / 1000 = 3,6

2

Van km/h naar m/s: delen door 3,6. 72 / 3,6 = 20 m/s

3

De andere kant op: vermenigvuldigen met 3,6. 15 · 3,6 = 54 km/h

Controleer je richting met gezond verstand: m/s is een gróter getal per uur, dus km/h moet een groter getal opleveren. Krijg je iets kleiners, dan heb je het omgedraaid.

Voorbeeld 2: significante cijfers tellen

Hoeveel significante cijfers hebben 0,00450 en 20,0?

1

Nullen vóór het eerste cijfer dat niet nul is, tellen niet mee. Die geven alleen de grootte aan. 0,00450 → de 4, de 5 en de laatste 0 tellen

2

Een nul áchteraan een decimaal getal telt wél mee. Die staat er niet voor niets: hij zegt dat er tot op die plek gemeten is. 0,00450 heeft 3 significante cijfers

3

Bij 20,0 geldt hetzelfde. 20,0 heeft 3 significante cijfers

Bij een getal als 1200 is het onduidelijk: twee, drie of vier? Daarom schrijf je in de natuurkunde liever 1,2 · 10³. Dan is het ondubbelzinnig twee.

Voorbeeld 3: rekenen met significantie

Een plaat is 2,5 m bij 1,20 m. Bereken de oppervlakte.

1

Reken eerst gewoon uit. 2,5 · 1,20 = 3,00 m²

2

Bij vermenigvuldigen en delen kijk je naar het gegeven met de mínste significante cijfers. Dat is 2,5, met twee. antwoord in 2 significante cijfers

3

Schrijf op. 3,0 m²

De twee regels

Vermenigvuldigen en delen: evenveel significante cijfers als het minst nauwkeurige gegeven.

Optellen en aftrekken: evenveel decímalen als het gegeven met de minste decimalen.

Voorbeeld 4: een eenheid afleiden

Klopt de formule Ek = ½ · m · v² qua eenheden?

1

Vul de eenheden in in plaats van de getallen. De ½ heeft geen eenheid. kg · (m/s)² = kg · m²/s²

2

Kijk of dat de eenheid van energie is. Een joule is een newton maal een meter, en een newton is kg · m/s². 1 J = 1 N · m = kg · m/s² · m = kg · m²/s²

3

Hetzelfde, dus de eenheden spreken de formule niet tegen. de eenheid is inderdaad de joule

Een eenhedencontrole is geen bewijs. Klopt de eenheid niet, dan is de formule zéker fout. Klopt hij wél, dan kán de formule nog steeds fout zijn: zowel m · v² als ½ · m · v² levert joule op. De factor ½ volgt niet uit de eenheden.

Dit heet afleiden, en het is een examenwerkwoord. Het is ook je beste controle: klopt een formule die je zelf hebt omgeschreven, of ben je een factor kwijtgeraakt? Vul de eenheden in en je ziet het.

De fouten die punten kosten

Tussenantwoorden afronden en daarmee doorrekenen.

Schrijf een tussenantwoord gerust afgerond op, maar reken in je rekenmachine verder met de hele waarde. Leidt afronden tot een ander eindantwoord, dan kost dat een punt.

De eenheid vergeten.

Een antwoord zonder eenheid is bij natuurkunde geen antwoord. Zet hem er altijd bij, ook bij een tussenstap.

Zelf proberen

Vijf opgaven. Doe er zoveel als je wilt. Klap de uitwerking pas open als je zelf iets hebt opgeschreven.

1. Hoeveel ampère is 250 mA?
Laat de uitwerking zien

Milli is 10−3.

250 · 10−3 = 0,25 A

2. Zet 36 km/h om naar m/s.
Laat de uitwerking zien

363,6 = 10 m/s

3. Hoeveel significante cijfers heeft 0,0708?
Laat de uitwerking zien

De twee nullen vooraan tellen niet mee. De nul tússen de 7 en de 8 wél, want die zit tussen twee betekenisvolle cijfers in.

3 significante cijfers

4. Bereken 4,0 · 2,25 en geef het antwoord in het juiste aantal cijfers.
Laat de uitwerking zien

Uitrekenen geeft 9,00. Het minst nauwkeurige gegeven is 4,0 met twee significante cijfers.

9,0

5. Leid uit P = F · v af dat het vermogen in watt wordt uitgedrukt.
Laat de uitwerking zien

Vul de eenheden in: newton maal meter per seconde.

N · m/s = N · ms = J/s

En een joule per seconde is per definitie een watt.

Meer oefenen

Deze vaardigheid oefen je niet los, maar bij elke opgave die je verder maakt. Let er bij alles wat je dit jaar uitrekent op: eerst omrekenen naar SI, aan het eind kijken naar het aantal cijfers, en altijd de eenheid erbij.

Examenopgaven per onderwerp

Hoeveel heb je er gemaakt?

Richtgetal voor dit onderwerp: 15 opgaven. Geen norm, wel een goede maat. Tel de opgaven mee die je hierboven hebt gedaan.

0

Klaar met dit onderwerp?

Dan schuift de startpagina vanzelf door naar het volgende.

Terug naar het menu