Korte eindcheck; Natuurkunde
Richttijd: 25 minuten; stop uiterlijk na 30 minuten. Niet af? Ook dat helpt bepalen wat nog oefening vraagt. Je mag de check op een andere dag doen.
Binas en een rekenmachine mogen erbij. Deze selectie gaat over radioactief verval, atoomspectra en medische beeldvorming.
Dit zijn bestaande oefenopgaven uit de ELO, geen nieuwe officiële examenvragen. Deze korte selectie dekt niet alle oktoberonderwerpen. Open de antwoorden pas na je eigen poging.
1. Een bron van kobalt-60 heeft een beginactiviteit van 4,8 · 106 Bq en een halveringstijd van 5,27 jaar. Na hoeveel jaar is de activiteit gedaald tot 7,5 · 105 Bq?
Laat de uitwerking zien
De tijd is onbekend en staat in de exponent, dus je hebt een logaritme nodig.
7,5·105 = 4,8·106 · (½)t/5,27
Delen door de beginactiviteit: 0,15625 = (½)t/5,27
Logaritme van beide kanten: t = 5,27 · ln0,15625ln(0,5) = 14 jaar
Controle: 4,8 gedeeld door 0,75 is 6,4, en dat ligt tussen 4 en 8 — dus tussen 2 en 3 halveringstijden. 145,27 = 2,68. Klopt.
7,5·105 = 4,8·106 · (½)t/5,27
Delen door de beginactiviteit: 0,15625 = (½)t/5,27
Logaritme van beide kanten: t = 5,27 · ln0,15625ln(0,5) = 14 jaar
Controle: 4,8 gedeeld door 0,75 is 6,4, en dat ligt tussen 4 en 8 — dus tussen 2 en 3 halveringstijden. 145,27 = 2,68. Klopt.
2. In een spectrum van waterstof zie je een lijn bij 434 nm. Bereken het bijbehorende energieverschil in elektronvolt, en zeg of deze lijn in het zichtbare gebied valt.
Laat de uitwerking zien
ΔE = h · cλ = 6,626·10−34 · 2,998·108434·10−9 = 4,58·10−19 J
Delen door 1,602·10−19 geeft 2,86 eV.
Controle met de vuistregel (E = 1240λ): 1240434 = 2,86. ✓
Zichtbaar licht loopt ongeveer van 400 tot 700 nm, dus ja: 434 nm is zichtbaar, aan de blauwviolette kant. Dit past bij de overgang van niveau 5 naar niveau 2, waar het energieverschil 2,86 eV bedraagt.
Delen door 1,602·10−19 geeft 2,86 eV.
Controle met de vuistregel (E = 1240λ): 1240434 = 2,86. ✓
Zichtbaar licht loopt ongeveer van 400 tot 700 nm, dus ja: 434 nm is zichtbaar, aan de blauwviolette kant. Dit past bij de overgang van niveau 5 naar niveau 2, waar het energieverschil 2,86 eV bedraagt.
3. Bij een echo wordt een geluidspuls uitgezonden en 130 μs later ontvangen. De geluidssnelheid in weefsel is 1540 m/s. Bereken op welke diepte het weerkaatsende grensvlak ligt.
Laat de uitwerking zien
De valkuil zit in de afstand: het geluid gaat heen én terug. De gemeten tijd hoort dus bij het dubbele van de diepte.
s = v · t = 1540 · 130·10−6 = 0,200 m
Dat is de totále weg. De diepte is de helft:
d = 0,2002 = 0,100 m = 10,0 cm
Wie de deling door 2 vergeet, komt op 20 cm uit. Dat is de meestgemaakte fout bij dit type vraag, en hij kost het hele punt.
s = v · t = 1540 · 130·10−6 = 0,200 m
Dat is de totále weg. De diepte is de helft:
d = 0,2002 = 0,100 m = 10,0 cm
Wie de deling door 2 vergeet, komt op 20 cm uit. Dat is de meestgemaakte fout bij dit type vraag, en hij kost het hele punt.
Na afloop
Bespreek later wat zelfstandig lukte, waar je vastliep en welk onderwerp je wilt herhalen. Een cijfer is niet nodig.
Alle oorspronkelijke oefenopgaven — eventueel verspreid over meerdere momenten.