Natuurkunde← TerugAlle vakken
Atoomspectra: absorptie en emissie
Planning

Atoomspectra: absorptie en emissie

Straling en materie (E2); oktober; ongeveer 50 minuten

Wat je hier leert

Je leert fotonenergie koppelen aan frequentie en golflengte en absorptie- en emissiespectra verklaren met energieniveaus.

Wat je hiervoor al moet kunnen

Je kunt werken met machten van tien en eenheden omrekenen, en je kent het verband tussen frequentie en golflengte.

Waar je naartoe werkt

Dit is een echte examenvraag over dit onderwerp. Lees hem rustig door en kijk waar het over gaat. Je hoeft hem nu nog niet te kunnen maken. Onderaan deze pagina komt precies dezelfde vraag terug, en dan maak je hem zelf.

Natuurkunde vwo 2023, tijdvak II, vraag 9 · 4 punten

Wat je krijgt
In het heelal zit naast gewoon waterstof ook deuterium: een waterstofkern met een extra neutron erin. Sterrenkundigen bepalen hoeveel daarvan er is door naar het spectrum van een gaswolk te kijken. Voor de energieniveaus van zo’n atoom geldt En = −13,609 / n², in elektronvolt.

Wat er gevraagd wordt
Bereken de golflengte van de spectraallijn die hoort bij de overgang van het derde naar het tweede energieniveau.

Waar het straks om gaat

Beschrijving in eigen woorden. De volledige opgave en de figuren staan in de pdf. Het antwoord staat hier niet: dat komt onderaan, bij “Zo ziet dit er op het examen uit”.

1. Een foton draagt energie

Uitleg bij deze paragraaf

Begin hierMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 15: energie van een foton10:46Openen op YouTube

Bovenaan in beeld staat ook Ek = h·f − Wu. Die hoort bij de vorige video, over het foto-elektrisch effect, en heb je voor het examen niet nodig. Hij staat achteraan op het formuleblad, met dezelfde opmerking erbij, zodat je hem daar kunt terugvinden.

De video die hiervoor komt in de serie (Straling 14: foto-elektrisch effect en de constante van Planck)

Aan het eind van de video hierboven zegt hij: “vorige video: foto-elektrisch effect en constante van Planck”. Dát is deze. Je hebt hem niet nodig: het foto-elektrisch effect komt in de syllabus voor 2027 nergens voor. Ben je nieuwsgierig waar die h vandaan komt, kijk hem dan.

VoorafMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 14: foto-elektrisch effect en de constante van Planck15:07Openen op YouTube

Ef = h f

c = f λ   →   Ef = hc/λ

Hogere frequentie betekent een energierijker foton. Grotere golflengte betekent juist een lagere fotonenergie.

2. Energieniveaus

Uitleg bij deze paragraaf

Begin hierNatuurkunde van Helden; Energieniveaus van een atoom10:53Openen op YouTube

Extra uitleg; alleen als de eerste niet aankomt

Deze hoeft niet. Hij legt hetzelfde nog een keer uit, met andere woorden.

ExtraMeneer Harks; Energieniveaus van waterstof: Bohr-model en spectraallijnen6:05Openen op YouTube

Gebonden elektronen kunnen niet elke willekeurige energie hebben. Ze zitten in toegestane energieniveaus. De laagste toestand heet de grondtoestand; hogere toestanden zijn aangeslagen toestanden.

Nummering: de grondtoestand is n=1, de eerste aangeslagen toestand is n=2 en de tweede aangeslagen toestand is n=3. In een vraag over een overgang vertaal je de woorden dus eerst naar deze n-waarden.

Overgang tussen twee niveaus:

|ΔE| = h f = hc/λ

3. Emissie

Uitleg bij deze paragraaf

Begin hierMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 16: een foton opnemen en afstaan16:09Openen op YouTube

Extra uitleg; alleen als de eerste niet aankomt

Deze hoort ook bij paragraaf 4 en 5.

ExtraNatuurkunde van Helden; Spectrum: continu, absorptie en lijnen6:58Openen op YouTube

Een elektron valt van een hoger naar een lager energieniveau. Het energieverschil komt vrij als één foton. Daardoor ontstaan alleen bepaalde golflengtes: spectraallijnen.

4. Absorptie

De video bij paragraaf 3 behandelt absorptie en emissie samen.

Een elektron kan een foton absorberen als de fotonenergie precies past bij een toegestaan energieverschil. In een continu spectrum ontbreken dan bepaalde golflengtes: absorptielijnen.

Niet elk foton wordt geabsorbeerd. Voor een gebonden elektron moet de energie passen bij een toegestaan verschil tussen niveaus, tenzij het foton genoeg energie heeft om het atoom te ioniseren.

Voorbeeld

Een elektron valt van −1,5 eV naar −3,4 eV. Welke fotonenergie komt vrij?

1

Neem het energieverschil.

2

Ef=|−3,4−(−1,5)|=1,9 eV.

5. Waarom elk element een eigen spectrum heeft

Uitleg bij deze paragraaf

Begin hierMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 13: emissie- en absorptiespectrum12:24Openen op YouTube

Wat je in dit filmpje ziet

De kern van een ster is een hete, ondoorzichtige bol die licht van alle golflengtes uitzendt: een continu spectrum. Daaromheen zit ijler gas. Dat neemt precies de golflengtes op die bij zijn eigen atomen horen. In het spectrum dat bij ons aankomt, zie je daar zwarte lijnen: absorptielijnen (fraunhoferlijnen; in de ondertiteling “vrouw en hover lijnen”).

Het opgenomen licht wordt weer uitgezonden, maar in alle richtingen. Kijk je van opzij naar het gas, dan zie je alleen die kleuren: het emissiespectrum, met precies dezelfde lijnen als de zwarte lijnen in het absorptiespectrum. Elke stof heeft zijn eigen lijnen (Binas). Zie je alle lijnen van waterstof terug in het zonnespectrum, dan zit er waterstof in de zon.

Bij veel sterren liggen de lijnen in hetzelfde patroon, maar allemaal een stukje verschoven: het dopplereffect. Beweegt de ster van ons af, dan worden de golflengtes langer (roodverschuiving); beweegt hij naar ons toe, dan korter (blauwverschuiving). De radiale snelheid is vr = Δλλ·c. Positief betekent van ons af, negatief naar ons toe. Je meet alleen de snelheid langs je kijkrichting.

Twee correcties. Hij zegt dat er volgens hem nog geen sterren zijn gevonden die naar ons toe komen. Die zijn er wel, ook in ons eigen melkwegstelsel. En bij zijn laatste voorbeeld (lijn van 590 nm verschoven naar 608 nm) noemt hij 9,5·106 m/s; uitgerekend is het 18590 · 3,00·108 = 9,2·106 m/s, van ons af.

Zijn andere voorbeeld: hoe snel moet je naar een rood stoplicht (636 nm) rijden om het groen (525 nm) te zien? v = −111636 · c = −5,2·107 m/s; het minteken betekent naar het stoplicht toe.

Extra uitleg; alleen als de eerste niet aankomt

Heel kort. Goed om het even terug te halen.

ExtraLeerLevels; Absorptie- en emissiespectrum1:42Openen op YouTube

Elk atoomsoort heeft een eigen patroon van energieniveaus. Daarom vormt het spectrum een soort vingerafdruk. Later gebruiken we dit bij sterren om elementen te herkennen.

6. Van energieniveau naar golflengte

Uitleg bij deze paragraaf

Begin hierMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 13: de energie van een foton berekenen met de golflengte15:30Openen op YouTube

Extra uitleg; alleen als de eerste niet aankomt

Deze hoeft niet. Hij legt hetzelfde nog een keer uit, met andere woorden.

ExtraMeneer Wietsma Natuurkunde; Straling 12: de energie van een foton berekenen met de frequentie8:34Openen op YouTube

Dit is de kernvaardigheid van dit onderwerp: uit een energieniveauschema de golflengte van een spectraallijn halen. Het gaat in vier stappen.

1bereken het energieverschil: ΔE = Ehoog − Elaag 2reken elektronvolt om naar joule: 1 eV = 1,602 · 10−19 J 3bereken de frequentie: f = ΔE / h 4bereken de golflengte: λ = c / f, of in één keer λ = h · c / ΔE

De vuistregel

λ (in nm) = 1240 / E (in eV)

Golflengte in nanometer is 1240 gedeeld door de energie in elektronvolt. Andersom mag ook: E = 1240 / λ. Bij 1,89 eV geeft dat 656 nm — precies wat de volledige berekening hierboven oplevert. Dit is geen trucje: 1240 eV·nm ís h · c, alleen in handiger eenheden. Je mag hem op het examen dus gewoon gebruiken. Schrijf er dan één regel bij — 1240 eV·nm = h · c — zodat de corrector ziet waar dat getal vandaan komt en het geen gegokt getal lijkt. Weet je het even niet zeker, doe dan de vier stappen hierboven en gebruik de vuistregel als controle.

h en c zoek je op in Binas bij de natuurconstanten, en de omrekenfactor voor de elektronvolt staat daar ook. Noteer het tabelnummer bij je uitwerking.

Voorbeeld: een spectraallijn van waterstof

In waterstof liggen twee niveaus op E3 = −1,51 eV en E2 = −3,40 eV. Een elektron valt van niveau 3 naar niveau 2. Bereken de golflengte van het uitgezonden foton en zeg welke kleur dat is.

1

Het energieverschil. Let op de mintekens: beide niveaus zijn negatief, dus trek zorgvuldig af. ΔE = −1,51 − (−3,40) = 1,89 eV

2

Omrekenen naar joule. ΔE = 1,89 · 1,602 · 10−19 = 3,03 · 10−19 J

3

De frequentie. f = ΔE / h = 3,03 · 10−19 / 6,626 · 10−34 = 4,57 · 1014 Hz

4

De golflengte. λ = c / f = 2,998 · 108 / 4,57 · 1014 = 6,56 · 10−7 m = 656 nm

5

Opzoeken in welk gebied dat valt: 656 nm is zichtbaar licht, aan de rode kant. een rode lijn — dit is de bekendste lijn in het waterstofspectrum

6

Controle met de vuistregel λ = 1240 / E. 1240 / 1,89 = 656 nm ✓

Zelf proberen

Twaalf opgaven, oplopend in moeilijkheid. Doe er zoveel als je wilt, maar klap de uitwerking pas open als je zelf iets hebt opgeschreven.

Onder elke opgave staat de uitwerking, stap voor stap. Wil je ze allemaal achter elkaar zien, of op papier meenemen?
Alle uitwerkingen op één blad Uitwerkingen printen

1. Wat gebeurt er met de fotonenergie als de frequentie verdubbelt?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
de frequentie wordt twee keer zo groot

Wat je nodig hebt
E = h f. h is een vast getal, dus E en f zijn recht evenredig.

1

In de formule staat f gewoon keer h.E = h f

2

Wordt f twee keer zo groot, dan wordt het hele product twee keer zo groot.Enieuw = h · 2f = 2 · (h f)

De fotonenergie verdubbelt.

Bekijk de tekening
frequentie fλfrequentie 2fλ

Twee keer zoveel trillingen in dezelfde ruimte. In E = h·f staat f gewoon keer h, dus de energie verdubbelt mee.

2. Wat gebeurt er met de fotonenergie als de golflengte twee keer zo groot wordt?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
de golflengte wordt twee keer zo groot

Wat je nodig hebt
E = hcλ. Nu staat de veranderende grootheid ónder de streep.

1

Schrijf de formule met λ in de noemer.E = hcλ

2

Wordt de noemer twee keer zo groot, dan wordt de breuk twee keer zo klein.Enieuw = hc2λ = ½ · (hcλ)

De fotonenergie halveert.

Let op het verschil met opgave 1: bij f recht evenredig, bij λ omgekeerd evenredig. Dat komt doordat λ onder de streep staat.

Bekijk de tekening
golflengte λλgolflengte 2λλ

Een langere golf betekent een lágere frequentie, en dus minder energie: E = h·cλ wordt gehalveerd.

3. Is een overgang van hoog naar laag een absorptie- of emissieproces?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
het elektron gaat van een hoog niveau naar een laag niveau

Wat je nodig hebt
Geen formule. Denk aan de energiebalans: raakt het atoom energie kwijt of krijgt het energie?

1

Lager niveau betekent minder energie. Het atoom houdt dus energie over.

2

Die energie moet ergens heen. Hij gaat weg als foton.

3

Energie uitzenden heet emissie.

Emissie: het energieverschil wordt als foton uitgezonden.

Ezelsbruggetje: emissie is uitzenden (naar beneden), absorptie is opnemen (naar boven).

Bekijk de tekening
E (eV)hoog niveaulaag niveaufoton eruit

Naar beneden betekent: energie over, en die gaat als foton naar buiten. Dat is emissie. Omhoog zou een foton kosten: absorptie.

4. Een overgang heeft een energieverschil van 3,2 eV. Welke energie heeft het geabsorbeerde of uitgezonden foton?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
ΔE = 3,2 eV

Wat je nodig hebt
Geen berekening. Alleen het principe: energie gaat niet verloren.

1

Het atoom raakt precies ΔE kwijt, of neemt precies ΔE op.

2

Dat gaat helemaal naar één foton toe, of komt er helemaal uit.Ef = ΔE

Het foton heeft 3,2 eV.

Dit lijkt een flauwe vraag, maar hij toetst het kernidee: de fotonenergie is precies het energieverschil. Niet een deel ervan.

Bekijk de tekening
E (eV)hoog niveaulaag niveauΔE = 3,2 eV

Het hele energieverschil zit in één foton. Niet de helft, niet verdeeld over twee fotonen: Ef = 3,2 eV.

5. Waarom heeft een gas geen volledig continu emissiespectrum?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
in een atoom liggen de energieniveaus op vaste hoogtes

Wat je nodig hebt
Geen formule. Het gaat om het woord toegestaan.

1

Een elektron kan alleen op een toegestaan niveau zitten, niet ertussenin.

2

Een sprong gaat dus altijd van het ene vaste niveau naar het andere.

3

Daardoor zijn er maar bepaalde waarden van ΔE mogelijk.

4

En dus maar bepaalde fotonenergieën, en dus maar bepaalde golflengtes.

Omdat alleen bepaalde sprongen mogelijk zijn, en dus alleen bepaalde golflengtes.

Bekijk de tekening
400450500550600650700nm

Een gloeidraad: alle golflengtes zitten erin.

400450500550600650700nm656486434410

Een gas: alleen de golflengtes die bij een sprong tussen twee niveaus horen. Daartussen is het donker, want die energieverschillen bestaan niet.

6. Waarom kun je aan spectraallijnen herkennen welk element aanwezig is?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
elk element heeft zijn eigen stelsel energieniveaus

Wat je nodig hebt
Geen formule. Dit is de redenering van opgave 5, één stap verder.

1

De niveaus liggen bij elk element op andere hoogtes.

2

Dus zijn de mogelijke energieverschillen bij elk element anders.

3

Dus ligt het patroon van lijnen bij elk element ergens anders.

Omdat het lijnenpatroon per element uniek is, als een vingerafdruk.

Dit is precies hoe sterrenkundigen bepalen uit welke stoffen een ster bestaat.

Bekijk de tekening
400450500550600650700nm656486434410

Waterstof: 656, 486, 434 en 410 nm.

400450500550600650700nm

Een ander element heeft andere niveaus, dus andere afstanden, dus lijnen op andere plekken. Schematisch getekend — het gaat om het idee, niet om deze precieze posities. Dat patroon werkt als een vingerafdruk.

7. Een elektron valt van E4 = −0,85 eV naar E2 = −3,40 eV. Bereken de golflengte en geef de kleur.
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
E4 = −0,85 eV; E2 = −3,40 eV

Wat je nodig hebt
ΔE = Ehoog − Elaag, daarna E = hcλ omgewerkt naar λ.

1

Bereken eerst het energieverschil. Let op het min-min.ΔE = −0,85 − (−3,40) = 2,55 eV

2

Reken eV om naar joule: keer 1,602·10−19.ΔE = 4,09 · 10−19 J

3

Werk E = hcλ om naar λ = hcE en vul in.λ = 6,626·10−34 · 2,998·1084,09·10−19

4

Reken uit.λ = 4,86 · 10−7 m = 486 nm

5

Zichtbaar licht loopt van ongeveer 400 tot 700 nm. 486 nm zit in het blauwgroen.

λ = 486 nm, blauwgroen licht.

De vuistregel λ (in nm) = 1240E (in eV) scheelt veel omrekenen. Hij komt uit E = hcλ, met h en c al ingevuld. Controle: 12402,55 = 486 ✓

Bekijk de tekening
E (eV)0 — elektron vrijn = 4 −0,85 eVn = 3 −1,51 eVn = 2 −3,4 eVn = 1 −13,61 eVΔE = 2,55 eV

Let op hoe de niveaus naar boven toe samendrommen: dichter bij nul liggen ze steeds dichter op elkaar. Boven n = 4 gaat dat door: n = 5, 6, 7 … liggen nog dichter tegen de nullijn aan.

400450500550600650700nm486 nm

Blauwgroen, en goed zichtbaar.

8. Bereken de golflengte bij een overgang van E2 = −3,40 eV naar E1 = −13,6 eV. Is deze lijn zichtbaar?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
E2 = −3,40 eV; E1 = −13,6 eV

Wat je nodig hebt
Dezelfde twee stappen als bij opgave 7, plus het bereik van zichtbaar licht.

1

Energieverschil.ΔE = −3,40 − (−13,6) = 10,2 eV

2

Met de vuistregel λ = 1240E gaat het sneller dan via joule. Noteer erbij waar 1240 vandaan komt: 1240 eV·nm = h·c.λ = 124010,2

3

Reken uit.λ = 122 nm

4

Zichtbaar is ongeveer 400 tot 700 nm. 122 nm ligt daar ver onder.

λ = 122 nm, dus niet zichtbaar: dit is ultraviolet.

Overgangen náár de grondtoestand hebben altijd een groot energieverschil, en dus een kleine golflengte. Die liggen bij waterstof allemaal in het ultraviolet.

Bekijk de tekening
E (eV)0 — elektron vrijn = 4 −0,85 eVn = 3 −1,51 eVn = 2 −3,4 eVn = 1 −13,61 eVΔE = 10,2 eV

De sprong naar de grondtoestand is veruit de grootste, dus hoort er een foton met veel energie bij — en dus een korte golflengte.

400450500550600650700nm122 nm staat hier links buiten

122 nm valt vóór het violet: ultraviolet, niet te zien.

9. In een spectrum zie je een lijn bij 656 nm. Welk energieverschil hoort daarbij, in eV?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
λ = 656 nm = 656 · 10−9 m

Wat je nodig hebt
Dezelfde formule, maar nu de andere kant op: van golflengte naar energie.

1

Vul in in E = hcλ .E = 6,626·10−34 · 2,998·108656·10−9

2

Dat geeft het antwoord in joule.E = 3,03 · 10−19 J

3

Deel door 1,602·10−19 om naar eV te gaan.E = 1,89 eV

4

Of in één keer met de vuistregel, E = 1240λ.1240656 = 1,89 eV

ΔE = 1,89 eV.

Met een niveauschema erbij kun je dan opzoeken wélke sprong dit is. Bij waterstof is dit de overgang van n = 3 naar n = 2.

Bekijk de tekening
400450500550600650700nm656 nm

Rood, aan de rechterkant van het zichtbare gebied.

E (eV)0 — elektron vrijn = 4 −0,85 eVn = 3 −1,51 eVn = 2 −3,4 eVn = 1 −13,61 eV1,89 eV

Deze lijn hoort bij de sprong van n = 3 naar n = 2.

10. Waarom zie je in het zichtbare deel van het waterstofspectrum maar een paar lijnen, en niet een doorlopende band kleuren?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
de niveaus van waterstof liggen op vaste hoogtes

Wat je nodig hebt
Geen formule, maar wel het idee uit opgave 5 plus het bereik van zichtbaar licht.

1

Alleen sprongen tussen toegestane niveaus zijn mogelijk.

2

Dus zijn er maar een beperkt aantal waarden van ΔE.

3

Elke waarde hoort bij één golflengte.

4

Daarvan vallen er maar een paar in het zichtbare gebied; de rest zit in ultraviolet of infrarood.

Omdat alleen vaste sprongen mogelijk zijn, en daarvan er maar een paar zichtbaar licht geven.

Bekijk de tekening
E (eV)0 — elektron vrijn = 3, 4, 5, 6 …n = 2 −3,4 eVn = 1 −13,61 eV

Alleen de sprongen die op n = 2 eindigen hebben toevallig een energieverschil dat in het zichtbare gebied valt.

400450500550600650700nm656486434410

Vier lijnen, en verder niets. Geen doorlopende band, want tussen die energieverschillen in bestaat er geen niveau om heen te springen.

11. Een gas wordt beschenen met wit licht. In het doorgelaten licht ontbreekt precies de lijn van 486 nm. Leg uit wat er gebeurd is.
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
λ = 486 nm ontbreekt; wit licht bevat alle golflengtes

Wat je nodig hebt
De omrekening uit opgave 9, plus het verschil tussen absorptie en emissie.

1

Reken 486 nm om naar energie, weer met de vuistregel E = 1240λ (en 1240 eV·nm = h·c).1240486 = 2,55 eV

2

Dat is precies een energieverschil tussen twee niveaus van dit gas.

3

Fotonen met die energie worden opgenomen: ze tillen een elektron naar boven.absorptie

4

Fotonen met een andere energie passen nergens tussen en gaan er gewoon doorheen.

5

Dus komt alle licht erdoor, behalve die ene kleur. Dat zie je als een zwarte lijn.

Die fotonen worden geabsorbeerd omdat hun energie precies past bij een sprong in dit gas.

Dit is een absorptiespectrum. Het patroon van zwarte lijnen zit op precies dezelfde plekken als de heldere lijnen van het emissiespectrum van hetzelfde gas.

Bekijk de tekening
400450500550600650700nm486 nm

Wit licht bevat alles, maar precies bij 486 nm is er een zwarte streep: die fotonen zijn opgenomen om elektronen van n = 2 naar n = 4 te tillen.

400450500550600650700nm486 nm

Vallen die elektronen later terug, dan zendt het gas precies dezelfde golflengte weer uit. Absorptie en emissie zijn dezelfde sprong, de ene kant op en de andere kant op.

12. Bij waterstof geldt En = −13,609n² in eV. Bereken de golflengte van de overgang van n = 4 naar n = 3. Is die zichtbaar?
Laat de uitwerking zien

Wat je weet
En = −13,609n²; van n = 4 naar n = 3

Wat je nodig hebt
Eerst twee keer de niveauformule invullen, dan het verschil, dan de vuistregel λ = 1240E. Met λ = hcΔE kom je op hetzelfde uit, maar dan moet je eerst naar joule.

1

Reken E4 uit.E4 = −13,60916 = −0,851 eV

2

Reken E3 uit.E3 = −13,6099 = −1,512 eV

3

Het verschil. Van 4 naar 3 is naar beneden, dus emissie.ΔE = −0,851 − (−1,512) = 0,662 eV

4

De vuistregel, λ = 1240E.λ = 12400,662 = 1,87 · 103 nm

5

Dat is 1,87 µm, ver boven de 700 nm.

λ ≈ 1,87 µm, dus niet zichtbaar: dit is infrarood.

Dit is precies de formule en de aanpak van de examenvraag onderaan deze pagina. Daar gaat het om de sprong van n = 3 naar n = 2; die komt wél in het zichtbare gebied uit.

Bekijk de tekening
E (eV)n = 6 −0,38 eVn = 5 −0,54 eVn = 4 −0,85 eVn = 3 −1,51 eV0,662 eV

Ingezoomd op het bovenste stuk: n = 1 en n = 2 liggen hier ver onder. Hoog in het schema liggen de niveaus dicht op elkaar, dus is de sprong klein. Weinig energie betekent een lange golflengte.

400450500550600650700nm1,87 µm staat hier rechts buiten

1874 nm ligt ver voorbij het rood: infrarood, niet te zien.

Zo ziet dit er op het examen uit

Natuurkunde vwo 2023, tijdvak II, vraag 9 · 4 punten

Dit is de vraag die je aan het begin zag. Maak hem nu op papier met de volledige opgave uit de pdf. Open de bespreking pas na je eigen poging.

Wat er gevraagd wordt

De energieniveaus van deuterium worden met een formule beschreven. Je moet met die niveaus aantonen welke golflengte hoort bij de beschreven zichtbare spectraallijn.

Bekijk de aanpak en puntenverdeling

De aanpak

1

Vertaal de toestanden naar n: de grondtoestand is n = 1, de eerste aangeslagen toestand n = 2 en de tweede n = 3. De overgang loopt van n = 3 naar n = 2. Gebruik het energieverschil, niet één los energieniveau.

2

Gebruik de constante voor deuterium uit de pdf: En = −13,609n² eV. Dus E3 − E2 = −13,6099 + 13,6094 = 1,890138… eV. De fotonenergie is positief.

3

Reken eV om naar joule en gebruik Ef = hcλ . Omschrijven geeft λ = hcEf . Gebruik voldoende cijfers uit het informatieboek en rond pas aan het einde af.

4

Met h = 6,62607 · 10−34 J s, c = 2,99792 · 108 m/s en 1 eV = 1,60218 · 10−19 J volgt λ = 6,55950… · 10−7 m = 655,95 nm.

Waar de punten zitten; totaal 4

Deelscores volgens het officiële correctievoorschrift, hieronder in eigen woorden toegelicht. Dit is de uitgewerkte oplossingsroute; raadpleeg de pdf ook voor algemene beoordelingsregels en eventuele andere routes.

  • 1 punt: Herkennen dat de fotonenergie gelijk is aan E3 − E2.
  • 1 punt: De gegeven energieniveauformule gebruiken met de constante voor deuterium.
  • 1 punt: Ef = hcλ gebruiken.
  • 1 punt: De berekening correct voltooien tot 655,95 nm.

Vergelijk je redenering per stap met het scoremodel; alleen een eindantwoord is niet genoeg wanneer de vraag een berekening of bewijs vraagt.

Wat moet na dit onderwerp vanzelf gaan?

Gebaseerd op de officiële CvTE-syllabus Natuurkunde VWO 2027, subdomein E2.

Hoeveel heb je er gemaakt?

Richtgetal voor dit onderwerp: 12 opgaven. Tel de opgaven op deze pagina mee.

0

Klaar met dit onderwerp?

Vink hem pas af als je de kern kunt uitleggen en de voorbeeldopgaven zonder hulp kunt volgen.

Terug naar het menu