Wiskunde B← TerugAlle vakken
Primitiveren
Planning

Primitiveren

Integreren; ongeveer 30–45 minuten

Wat je hier leert

Je vindt een functie F waarvan de afgeleide f is, en controleert je antwoord door terug te differentiëren.

Voorkennis

Standaardafgeleiden, somregel en kettingregel.

De kern

Definitie
F′(x) = f(x); ∫ f(x) dx = F(x) + C

Primitieven verschillen op een interval alleen in een constante.

Machten
∫ xn dx = xn+1/(n + 1) + C

n ≠ −1. Werk op een interval waar de functie is gedefinieerd.

Uitzondering
∫ 1/x dx = ln|x| + C

Op een interval dat 0 niet bevat. Voor x > 0 mag je ln x schrijven.

Standaardfuncties
∫ eˣ dx = eˣ + C; ∫ cos x dx = sin x + C; ∫ sin x dx = −cos x + C

Goniometrische argumenten in radialen. Sommen en constante factoren behandel je term voor term.

Lineaire binnenkant
∫ eax+b dx = eax+b/a + C

a ≠ 0. Ook ∫cos(ax+b) dx = sin(ax+b)/a + C en ∫sin(ax+b) dx = −cos(ax+b)/a + C.

Macht met lineaire binnenkant
∫ (ax+b)n dx = (ax+b)n+1/[a(n+1)] + C

a ≠ 0, n ≠ −1. Dit geldt niet zomaar bij een niet-lineaire binnenkant.

Voorbeeld: 6x² − 4x + 3

1

Verhoog bij elke macht de exponent en deel door de nieuwe exponent.

2

F(x) = 2x³ − 2x² + 3x + C.

3

Controle: F′(x) = 6x² − 4x + 3. De constante verdwijnt bij het differentiëren.

Voorbeeld: 4e2x en een beginwaarde

1

Een primitieve is F(x) = 2e2x + C. Door de kettingregel is de afgeleide 4e2x.

2

Gegeven F(0) = 7: 2 + C = 7, dus C = 5.

3

De gevraagde primitieve is F(x) = 2e2x + 5.

Veelgemaakte fout

Vergeet + C niet bij alle primitieven. Voor 1/x kun je niet delen door n + 1: dat zou delen door nul zijn. Gebruik ln|x|.

Zelf oefenen

Werk eerst op papier, inclusief tussenstappen. Open daarna pas de uitwerking. Een andere, gelijkwaardige vorm mag ook.

1. Geef alle primitieven van x³ − 2.
Laat de uitwerking zien

¼x⁴ − 2x + C.

2. Primitiveer 3x voor x > 0.
Laat de uitwerking zien

3 ln x + C; controle: de afgeleide is 3x .

3. Primitiveer cos(3x).
Laat de uitwerking zien

⅓ sin(3x) + C. De factor 3 bij terugdifferentiëren heft ⅓ op.

4. Primitiveer (2x + 1)².
Laat de uitwerking zien

(2x + 1)³6 + C. Controle: 3(2x + 1)²·26 = (2x + 1)².

5. Vind F als F′(x) = 2x en F(1) = 5.
Laat de uitwerking zien

F(x) = x² + C. Uit 1 + C = 5 volgt C = 4.

6. Is ½ex² een primitieve van ex²?
Laat de uitwerking zien

Nee. De afgeleide is xex². De deel-door-a-regel werkt hier niet omdat de binnenkant x² niet lineair is.

Leg het hardop uit

De betrouwbaarste controle is terugdifferentiëren. Een primitieve van een product vind je niet door de factoren apart te primitiveren en te vermenigvuldigen.

Hoeveel heb je er gemaakt?

Richtgetal voor dit onderwerp: 15 opgaven. Geen norm, wel een goede maat. Tel de opgaven mee die je hierboven hebt gedaan.

0

Klaar met dit onderwerp?

Dan schuift de startpagina vanzelf door naar het volgende.

Terug naar het menu