Differentieerkern; ongeveer 30–45 minuten
Je differentieert een breuk van functies en bewaakt de uitgesloten waarden.
VoorkennisProductregel en breuken vereenvoudigen.
Alleen waar h(x) ≠ 0. Schrijf haakjes rond beide producten in de teller.
Soms is herleiden eenvoudiger. Uitgesloten waarden uit het oorspronkelijke voorschrift blijven uitgesloten.
Domein: x ≠ 1. Kies g = x² + 1, g′ = 2x, h = x − 1 en h′ = 1.
f′ = 2x(x − 1) − (x² + 1)(x − 1)².
Werk de hele teller uit: f′ = x² − 2x − 1(x − 1)².
Domein: x > 0. Neem g = ln x, g′ = 1x, h = x, h′ = 1.
f′ = (1x)·x − ln xx² = 1 − ln xx².
Een horizontale raaklijn vraagt 1 − ln x = 0, dus x = e. De noemer is daar niet nul.
De teller is g′h − gh′, niet andersom. Vergeet het kwadraat in de noemer en de haakjes achter het minteken niet.
Werk eerst op papier, inclusief tussenstappen. Open daarna pas de uitwerking. Een andere, gelijkwaardige vorm mag ook.
(x + 2) − x(x + 2)² = 2(x + 2)² , voor x ≠ −2.
3(x + 1) − (3x − 1)(x + 1)² = 4(x + 1)² , voor x ≠ −1.
xeˣ − eˣx² = eˣx − 1x² , x ≠ 0.
Voor x ≠ 1 is de functie x + 1, dus f′ = 1. Bij x = 1 blijven zowel functie als afgeleide ongedefinieerd.
Herleiden: x + 1x geeft 1 − 1x² . Quotiëntregel: 2x·x − (x² + 1)x² = x² − 1x² . Gelijk voor x ≠ 0.
Kies g en h. g = 2x + 3; h = x − 2
Werk de teller uit. f′(x) = 2x − 4 − 2x − 3(x − 2)2 = −7(x − 2)2
Antwoord: f′(x) = −7(x − 2)2, x ≠ 2.
Bepaal teller en noemer. g = x2 + 4; h = x + 1
Vereenvoudig de teller. f′(x) = 2x2 + 2x − x2 − 4(x + 1)2 = x2 + 2x − 4(x + 1)2
Antwoord: f′(x) = x2 + 2x − 4(x + 1)2, x ≠ −1.
Benoem teller en noemer. g = sin(x); h = x + 1
Schrijf het antwoord overzichtelijk. f′(x) = (x + 1)cos(x) − sin(x)(x + 1)2
Antwoord: f′(x) = (x + 1)cos(x) − sin(x)(x + 1)2, x ≠ −1.
Kies teller en noemer. g = x2 + 2; h = x + 1
Vul pas daarna x = 1 in. f′(1) = 2·1·2 − (1 + 2)22 = 4 − 34 = 14
Antwoord: f′(1) = 14.
Schrijf teller en noemer op. g = ax + 1; h = x + 2
De noemer is 4 en dus niet nul: los de teller op. 2a − 1 = 0 → a = 12
Antwoord: a = 12.
Alle tien uitwerkingen bij elkaar
Per opgave: wat je weet, wat je zoekt, alle rekenstappen, waarom de regel werkt en een valkuil. Je kunt het blad ook op A4 afdrukken.
Alle uitwerkingen bekijken Uitwerkingen printenWanneer kun je een nul van de teller van f′ gebruiken als kandidaat voor een extremum? Controleer ook domein en tekenwisseling.
Hoeveel heb je er gemaakt?
Richtgetal voor dit onderwerp: 15 opgaven. Geen norm, wel een goede maat. Tel de opgaven mee die je hierboven hebt gedaan.
Klaar met dit onderwerp?
Dan schuift de startpagina vanzelf door naar het volgende.