Wiskunde B← TerugAlle vakken
Regels combineren
Planning

Regels combineren

Differentieerkern; ongeveer 30–45 minuten

Wat je hier leert

Je kiest eerst de buitenste bewerking en differentieert daarna de onderdelen. Je combineert product-, quotiënt- en kettingregel.

Voorkennis

Productregel, quotiëntregel en kettingregel.

De kern

Samengesteld
[F(g(x))]′ = F′(g(x))·g′(x)

Buitenkant differentiëren, binnenkant laten staan, maal afgeleide binnenkant.

Product
(gh)′ = g′h + gh′

Een factor kan zelf een samengestelde functie zijn.

Breuk
(gh)′ = g′h − gh′h2

Bepaal eerst g′ en h′ apart, eventueel met de kettingregel.

Voorbeeld: x²e3x

1

De buitenste bewerking is vermenigvuldigen. Neem g = x² en h = e3x.

2

g′ = 2x. Voor h gebruik je de kettingregel: h′ = 3e3x.

3

f′ = 2xe3x + 3x²e3x = xe3x(2 + 3x).

Voorbeeld: ln(2x + 1) gedeeld door x + 1

1

Domein: x > −12. De buitenste bewerking is een deling.

2

g′ = 22x + 1, met de kettingregel; h′ = 1.

3

f′ = (2(x + 1)2x + 1) − ln(2x + 1)(x + 1)². Deze vorm is al een exact antwoord.

Veelgemaakte fout

Alleen naar losse symbolen kijken helpt niet. Een breuk met een macht in de teller vraagt eerst de quotiëntregel, en binnen die teller de kettingregel.

Zelf oefenen

Werk eerst op papier, inclusief tussenstappen. Open daarna pas de uitwerking. Een andere, gelijkwaardige vorm mag ook.

1. Differentieer x(2x + 1)³.
Laat de uitwerking zien

(2x + 1)³ + x·6(2x + 1)² = (2x + 1)²(8x + 1).

2. Differentieer sin(x²).
Laat de uitwerking zien

Buitenkant sin, binnenkant x²: 2x cos(x²).

3. Differentieer (x² + 1)²x voor x ≠ 0.
Laat de uitwerking zien

4x(x² + 1)·x − (x² + 1)²x² = (x² + 1)3x² − 1x² .

4. Differentieer esin x.
Laat de uitwerking zien

esin x·cos x. De afgeleide van de exponent is cos x.

5. Bereken f′(0) voor f(x) = (x + 1)e−2x.
Laat de uitwerking zien

f′ = e−2x − 2(x + 1)e−2x = (−2x − 1)e−2x. Dus f′(0) = −1.

6. Differentieer f(x) = x2sin(3x).
Laat de uitwerking zien

Kies de buitenste productregel. g = x2; h = sin(3x)

Vul in de productregel in. f′(x) = 2x sin(3x) + 3x2cos(3x)

Antwoord: f′(x) = 2x sin(3x) + 3x2cos(3x).

Valkuil: Niet alleen 2x sin(3x) opschrijven; de tweede productterm is even belangrijk.
7. Differentieer f(x) = ln(2x + 1)x + 1.
Laat de uitwerking zien

Herken de hoofdbewerking: een quotiënt. g = ln(2x + 1); h = x + 1

Dit is een exact antwoord; vereenvoudigen hoeft niet. f′(x) = (x + 1)·22x + 1 − ln(2x + 1)(x + 1)2

Antwoord: f′(x) = (x + 1)·22x + 1 − ln(2x + 1)(x + 1)2, voor x > −12.

Valkuil: Vergeet bij de logaritme de factor 2 uit de binnenste afgeleide niet.
8. Differentieer f(x) = e2xx2 + 1.
Laat de uitwerking zien

Neem teller en noemer. g = e2x; h = x2 + 1

Haal 2e tot de macht 2x buiten haakjes. f′(x) = 2e2x(x2 − x + 1)(x2 + 1)2

Antwoord: f′(x) = 2e2x(x2 − x + 1)(x2 + 1)2.

Valkuil: Ook de noemer moet differentiëren: h′ is niet nul.
9. Voor welke x heeft f(x) = (x2 + 1)e−x een horizontale raaklijn?
Laat de uitwerking zien

Neem de twee factoren. g = x2 + 1; h = e−x

Voor een horizontale raaklijn moet de afgeleide nul zijn. −e−x(x − 1)2 = 0 → x − 1 = 0 → x = 1

Antwoord: De horizontale raaklijn ligt bij x = 1.

Valkuil: f′(x) = 0 betekent een horizontale raaklijn, maar niet automatisch een maximum of minimum.
10. Bereken exact f′(1) voor f(x) = (x2 + 1)2x + 1.
Laat de uitwerking zien

Kies teller en noemer. g = (x2 + 1)2; h = x + 1

Vul deze waarden in. f′(1) = 8·2 − 4·122 = 124 = 3

Antwoord: f′(1) = 3.

Valkuil: Vergeet bij g′ de tweede laag van de kettingregel (de factor 2x) niet.

Alle tien uitwerkingen bij elkaar

Per opgave: wat je weet, wat je zoekt, alle rekenstappen, waarom de regel werkt en een valkuil. Je kunt het blad ook op A4 afdrukken.

Alle uitwerkingen bekijken Uitwerkingen printen

Leg het hardop uit

Vertel vóór het rekenen bij elke oefening welke bewerking als laatste wordt uitgevoerd. Die bepaalt de eerste differentieerregel.

Hoeveel heb je er gemaakt?

Richtgetal voor dit onderwerp: 15 opgaven. Geen norm, wel een goede maat. Tel de opgaven mee die je hierboven hebt gedaan.

0

Klaar met dit onderwerp?

Dan schuift de startpagina vanzelf door naar het volgende.

Terug naar het menu