Korte eindcheck november; Wiskunde
Ongeveer 25 minuten. Stop uiterlijk na 30 minuten. Niet af? Noteer waar je bleef en bespreek dat later. Je bepaalt zelf wanneer je deze check maakt.
Werk eerst op papier. Open de uitwerkingen pas na je eigen poging. Dit zijn nieuwe oefenvragen voor de ELO, geen officiële examenvragen. Deze korte check geeft een indruk van de gekozen vaardigheden; hij dekt niet alle novemberstof.
Werk zonder rekenmachine of formulekaart. Je gebruikt de standaardafgeleiden, somregel en productregel, gevolgd door de toepassingen uit november.
1. Standaardafgeleiden en somregel
Ongeveer 3 minuten
Gegeven is f(x) = 2x³ − 3√x + 4 ln(x), met x > 0.
Bepaal f′(x). Laat zien hoe je elke term differentieert.
Bekijk de uitwerking na je eigen poging
Gebruik de machtsregel, de afgeleide van √x en die van ln(x). De constante factoren blijven staan.
(2x³)′ = 6x²
(−3√x)′ = −32√x
(4 ln(x))′ = 4x .
f′(x) = 6x² − 32√x + 4x .
Deze afgeleide geldt op het gegeven domein x > 0. Je hebt geen kettingregel nodig.
2. Productregel en raaklijn
Ongeveer 5 minuten
Gegeven is p(x) = (x − 2)ex.
a. Bepaal p′(x) en vereenvoudig.
b. Stel de vergelijking op van de raaklijn bij x = 0.
Bekijk de uitwerking na je eigen poging
a. Kies g = x − 2 en h = ex. Dan g′ = 1 en h′ = ex.
p′(x) = ex + (x − 2)ex
= (x − 1)ex.
b. Het raakpunt is (0, p(0)) = (0, −2). De helling is p′(0) = −1.
y = ax + b met a = −1: y = −x + b
door (0, −2): −2 = −1 · 0 + b → b = −2
y = −x − 2.
Gebruik p′ voor de helling a en p voor het raakpunt, waarmee je b vindt.
3. Extremen en buigpunt
Ongeveer 8 minuten
Gegeven is h(x) = x³ − 3x².
a. Bereken de coördinaten van de lokale toppen. Toon met het teken van h′ aan welke een maximum en welke een minimum is.
b. Bereken het buigpunt. Controleer de tekenwisseling van h″.
Bekijk de uitwerking na je eigen poging
a. h′(x) = 3x² − 6x = 3x(x − 2). Dus h′ = 0 bij x = 0 en x = 2.
Voor x < 0 is h′ positief, voor 0 < x < 2 negatief en voor x > 2 positief. De grafiek stijgt, daalt en stijgt.
Bij x = 0 is daarom een lokaal maximum: h(0) = 0, dus (0, 0). Bij x = 2 is een lokaal minimum: h(2) = 8 − 12 = −4, dus (2, −4).
b. h″(x) = 6x − 6. Dit is 0 bij x = 1, negatief links van 1 en positief rechts van 1. De kromming wisselt dus.
h(1) = 1 − 3 = −2. Het buigpunt is (1, −2).
Bij een top onderzoek je h′; bij een buigpunt onderzoek je h″. Alleen de vergelijking gelijk aan 0 oplossen is niet de volledige controle.
4. Optimaliseren
Ongeveer 6 minuten
Je zet een rechthoekig stuk grond af langs een lange rechte muur. Langs de muur is geen hek nodig. Voor de andere drie zijden heb je samen 36 m hek. Noem de lengte van elk van de twee zijden loodrecht op de muur x.
a. Druk de oppervlakte A uit in x en geef het domein.
b. Bereken de afmetingen voor de grootste oppervlakte en toon aan dat het een maximum is.
Bekijk de uitwerking na je eigen poging
a. Noem de zijde evenwijdig aan de muur y. Dan 2x + y = 36, dus y = 36 − 2x.
A(x) = x(36 − 2x) = 36x − 2x².
Beide afmetingen zijn positief: 0 < x < 18.
b. A′(x) = 36 − 4x. Uit A′ = 0 volgt x = 9. Voor 0 < x < 9 is A′ positief en voor 9 < x < 18 negatief. De oppervlakte heeft dus een maximum bij x = 9.
y = 36 − 18 = 18. De afmetingen zijn 9 m bij 18 m; de grootste oppervlakte is 162 m².
Controle van het hek: 9 + 9 + 18 = 36 m.
Na afloop: wat wil je herhalen?
Schrijf per onderdeel op: zelfstandig gelukt, nog oefenen of nog niet gedaan. Een cijfer is niet nodig. Kies daarna één of twee onderwerpen om mee verder te gaan.
- Vraag 1: standaardafgeleiden en somregel.
- Vraag 2: productregel en raaklijnen.
- Vraag 3: extremen en buigpunten.
- Vraag 4: optimaliseren.
Houd ook bij of het rekenen, de aanpak of het uitleggen de meeste tijd kostte.